Cẩm nang thói quen xấu ảnh hưởng răng trẻ: bố mẹ cần biết gì?
Cẩm nang tổng hợp các thói quen xấu ảnh hưởng răng hàm của trẻ, tác hại có thể gặp, mốc tuổi nên bỏ và cách giúp bé bỏ thói quen nhẹ nhàng.

Viết bởi BS. Phạm Xuân Đáng · Thẩm định: BS. Nguyễn Huy Hoàng
Đăng ngày 24/10/2026 · 7 phút đọc

Thói quen xấu ảnh hưởng răng trẻ là những thói quen lặp lại hằng ngày như mút tay, ngậm ti giả lâu, thở bằng miệng, đẩy lưỡi khi nuốt, cắn môi, cắn móng tay. Khi kéo dài, chúng có thể làm răng lệch, hàm hẹp hoặc cắn hở. Giúp bé bỏ sớm giúp răng hàm phát triển tốt hơn.
Thói quen xấu ảnh hưởng răng trẻ gồm những gì?
Hay gặp là mút tay, ngậm ti giả hoặc bú bình kéo dài, thở bằng miệng, đẩy lưỡi khi nuốt, nghiến răng khi ngủ, cắn môi, cắn móng tay và chống cằm. Mỗi thói quen tác động lên răng hàm theo cách khác nhau.
Bài viết này là cẩm nang tổng hợp. Bảng dưới đây giúp bố mẹ nhìn nhanh từng thói quen, ảnh hưởng thường gặp và bài chi tiết để đọc thêm.
| Thói quen | Ảnh hưởng có thể gặp | Mốc tham khảo |
|---|---|---|
| Mút tay | Răng cửa trên chìa ra, cắn hở, hàm trên hẹp | Nhiều bé tự bỏ trong khoảng 2–4 tuổi |
| Ngậm ti giả, bú bình | Cắn hở, cắn chéo, sâu răng khi ngậm bình đi ngủ | NHS khuyên bỏ quanh 1 tuổi |
| Thở bằng miệng | Hàm trên hẹp, vòm miệng cao, cắn chéo | Cần tìm nguyên nhân ở mũi họng |
| Đẩy lưỡi khi nuốt | Cắn hở răng cửa, răng chìa ra trước | Tập luyện thường bắt đầu khoảng 8 tuổi |
| Nghiến răng khi ngủ | Mòn răng, mỏi hàm | Thường gặp ở trẻ nhỏ, nhiều bé tự hết |
| Cắn môi, cắn móng tay, chống cằm | Răng lệch, mẻ răng, lệch hàm nếu kéo dài | Bác sĩ đánh giá từng trường hợp |
Vì sao thói quen nhỏ lại ảnh hưởng đến răng hàm?
Vì răng và xương hàm của trẻ đang phát triển, nên rất nhạy với những lực nhẹ nhưng lặp lại nhiều giờ mỗi ngày. Ngón tay, núm ti, lưỡi hay môi đặt sai vị trí liên tục có thể đẩy răng lệch và làm hàm phát triển không cân đối.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào bé duy trì thói quen bao nhiêu giờ mỗi ngày, kéo dài đến mấy tuổi và lực mạnh hay nhẹ. Theo một tổng quan đăng trên Tạp chí Hiệp hội Nha khoa Canada, mút tay và ngậm ti giả kéo dài, đặc biệt sau 4 tuổi, có liên quan rõ đến cắn chéo răng sau.
Mút tay và ngậm ti giả ảnh hưởng răng thế nào?
Mút tay và ngậm ti giả kéo dài có thể làm răng cửa trên chìa ra, răng cửa hai hàm không chạm nhau khi cắn, và hàm trên hẹp lại. Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), nhiều trẻ tự bỏ mút trong khoảng 2–4 tuổi.
Với ti giả, tài liệu của NHS khuyên giảm dần từ khoảng 6–12 tháng tuổi và hướng tới bỏ quanh 1 tuổi. Bình bú cũng nên thay bằng cốc vào khoảng 1 tuổi. Đọc chi tiết:
Thở bằng miệng có hại gì cho răng hàm?
Khi bé thở bằng miệng lâu ngày, lưỡi thường nằm thấp, môi không khép, hàm trên thiếu lực đỡ để phát triển chiều ngang. Bé có thể bị vòm miệng cao, hàm hẹp và cắn chéo. Thở miệng thường có nguyên nhân ở mũi họng như VA, amidan to hoặc viêm mũi dị ứng.

Theo tài liệu cho phụ huynh của NHS vùng West Yorkshire, khoảng 10% trẻ em ngủ ngáy. Bé thở miệng, ngủ ngáy nhiều nên được khám cả tai mũi họng lẫn răng hàm. Đọc chi tiết:
Đẩy lưỡi khi nuốt ảnh hưởng ra sao?
Khi nuốt, lưỡi đúng ra phải áp lên vòm miệng. Ở bé đẩy lưỡi, lưỡi tì vào hoặc chen giữa răng cửa mỗi lần nuốt, lặp lại hàng trăm lần mỗi ngày, có thể làm răng cửa chìa ra và tạo khe hở giữa hai hàm khi cắn.
Theo Johns Hopkins All Children’s, việc tập luyện cơ miệng thường bắt đầu khoảng 8 tuổi, phần lớn trẻ được tập trong khoảng 8–12 tuổi. Đọc chi tiết trong bài đẩy lưỡi ở trẻ.
Nghiến răng khi ngủ có phải thói quen xấu không?
Nghiến răng khi ngủ không hẳn là thói quen bé tự kiểm soát được, mà là hoạt động vô thức trong giấc ngủ. Theo Bệnh viện Nhi Seattle, khoảng 50% trẻ nhỏ có nghiến răng và phần lớn không gây hại lâu dài.
Bố mẹ chỉ cần lưu ý khi bé nghiến gần như mỗi đêm, răng mòn, mỏi hàm, hoặc kèm ngủ ngáy, thở miệng. Đọc chi tiết trong bài trẻ nghiến răng khi ngủ.
Cắn môi, cắn móng tay, chống cằm có sao không?
Thỉnh thoảng thì thường không sao. Nhưng nếu bé cắn môi dưới thường xuyên, cắn móng tay, cắn bút hoặc hay chống cằm một bên kéo dài, răng cửa có thể bị đẩy lệch, mẻ răng, và với bé đang niềng thì dễ bung mắc cài.
Những thói quen này thường đi kèm căng thẳng hoặc buồn chán, nên cách giúp bé là tìm nguyên nhân và thay bằng hoạt động khác thay vì la mắng. Với bé đang niềng, xem thêm bài trẻ bị bung mắc cài, gãy khí cụ.
Bố mẹ giúp bé bỏ thói quen xấu thế nào?
Nhẹ nhàng và kiên nhẫn hiệu quả hơn la mắng. Bố mẹ nên quan sát xem bé hay làm vào lúc nào, nhắc khéo, khen khi bé làm tốt, và tìm cách thay thế phù hợp với tuổi của bé.
- Ghi lại bé có thói quen vào lúc nào: khi buồn ngủ, xem tivi, lo lắng hay buồn chán.
- Giải thích đơn giản cho bé hiểu vì sao nên bỏ, phù hợp với tuổi.
- Khen ngợi hoặc dùng bảng dán sao khi bé làm tốt.
- Cho tay bé bận rộn bằng đồ chơi, vẽ, nặn đất khi xem tivi.
- Không chế giễu hay phạt bé, vì căng thẳng có thể làm thói quen nặng hơn.
- Đưa bé khám nếu thói quen kéo dài hoặc đã thấy răng lệch.
Xem thêm: Tìm hiểu chi tiết về thói quen chống cằm gây lệch hàm để bố mẹ chủ động theo dõi và chăm sóc răng cho bé.
Khi nào cần đưa bé đi khám?
Bố mẹ nên đưa bé đi khám khi thói quen xấu ảnh hưởng răng trẻ đã thấy rõ, như răng cửa chìa ra, cắn hở, cắn chéo, hàm lệch, hoặc khi bé vẫn mút tay, ngậm ti sau 4 tuổi, thở miệng, ngủ ngáy kéo dài. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ và hướng xử lý.
Nếu cần, bác sĩ có thể dùng khí cụ nhắc thói quen hoặc phối hợp với chuyên khoa tai mũi họng và trị liệu ngôn ngữ. Lịch khám theo tuổi có trong cẩm nang thời điểm niềng răng cho trẻ. Bố mẹ có thể xem đội ngũ bác sĩ của Nha Khoa Trẻ và đặt lịch khám cho bé tại Thanh Xuân hoặc Vinhomes Smart City (Tây Mỗ).
Tài liệu tham khảo
- Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), MouthHealthy. Thumbsucking.
- NHS England, Thames Valley. Impact of prolonged bottle and dummy use.
- Kennedy DB, Osepchook M (2005). Unilateral Posterior Crossbite with Mandibular Shift: A Review. Journal of the Canadian Dental Association.
- NHS West Yorkshire, Healthier Together. Snoring and Obstructive Sleep Apnoea.
- Johns Hopkins All Children’s Hospital. Tongue Thrust.
- Seattle Children’s Hospital. Bruxism (Teeth-Grinding).

Bố mẹ muốn bác sĩ xem răng cho bé?
Đặt lịch để bác sĩ Nha Khoa Trẻ thăm khám và tư vấn thời điểm can thiệp phù hợp cho bé.
