Trẻ nghiến răng khi ngủ: nguyên nhân, dấu hiệu và khi nào cần khám

Trẻ nghiến răng khi ngủ là tình trạng bé nghiến hoặc siết chặt hai hàm răng trong lúc ngủ, thường gây tiếng kèn kẹt. Đây là hiện tượng khá phổ biến ở trẻ và phần lớn bé tự hết khi lớn. Bố mẹ chỉ cần đưa bé khám khi răng mòn, bé đau hàm hoặc ngủ ngáy, thở miệng.

Trẻ nghiến răng khi ngủ là gì?

Đó là khi bé vô thức cọ hai hàm răng vào nhau hoặc cắn chặt răng trong lúc ngủ. Bé thường không biết mình nghiến răng, bố mẹ hoặc anh chị ngủ cùng mới nghe thấy tiếng. Y khoa gọi tình trạng này là bruxism khi ngủ.

Nghiến răng có thể bắt đầu từ rất sớm. Theo Bệnh viện Nhi Seattle (Mỹ), khoảng 50% trẻ nhỏ có nghiến răng, thường bắt đầu từ khoảng 10 tháng tuổi khi răng cửa đã mọc. Nghiến răng hay xảy ra ở nửa đầu của giấc ngủ. Viện Nghiên cứu Răng miệng và Sọ mặt Quốc gia Hoa Kỳ (NIDCR) cũng ghi nhận cả trẻ em lẫn người lớn đều có thể bị.

Vì sao bé hay nghiến răng lúc ngủ?

Thường không có một nguyên nhân duy nhất. Các yếu tố hay gặp là căng thẳng, đau (như đau tai, mọc răng), răng chưa khớp đúng, giai đoạn đang thay răng, và một số vấn đề khi ngủ như ngáy hoặc ngưng thở khi ngủ.

1. Căng thẳng, lo lắng: thay đổi nếp sinh hoạt, chuyển trường, áp lực học tập hoặc bất đồng trong gia đình.
2. Đau: bé đang mọc răng, đau tai hoặc đau ở vùng miệng.
3. Răng và khớp cắn: răng mọc lệch, hai hàm khớp chưa đúng, giai đoạn răng sữa và răng vĩnh viễn cùng tồn tại.
4. Rối loạn giấc ngủ: ngáy, thở bằng miệng, ngưng thở tắc nghẽn khi ngủ có thể khiến bé nghiến răng.
5. Yếu tố khác: một số loại thuốc, trẻ tăng động, bại não hoặc chậm phát triển.

Nếu bé vừa nghiến răng vừa ngủ ngáy, thở miệng, bố mẹ nên đọc thêm bài trẻ thở bằng miệng.

Nghiến răng lúc ngủ có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp không nguy hiểm và không để lại hậu quả lâu dài. Theo KidsHealth, nhiều bé hết nghiến răng khi thay xong răng sữa. Tuy vậy, nếu nghiến nhiều và kéo dài, bé có thể bị mòn răng, mẻ răng, ê buốt, đau hàm hoặc đau đầu.

Ở trẻ lớn và tuổi dậy thì, nghiến răng kéo dài có thể làm mòn men răng vĩnh viễn và gây đau khớp thái dương hàm. Đây là lúc bác sĩ có thể cân nhắc làm máng bảo vệ răng.

Bố mẹ nhận biết bé nghiến răng qua dấu hiệu nào?

Dấu hiệu rõ nhất là tiếng kèn kẹt khi bé ngủ. Ngoài ra, bé có thể kêu mỏi hàm hoặc đau mặt khi thức dậy, đau khi nhai, ê buốt khi ăn đồ lạnh, hoặc bố mẹ thấy mặt nhai của răng bị mòn phẳng.

Dấu hiệu	Thường gặp	Nên đi khám
Tiếng nghiến răng	Thỉnh thoảng, bé vẫn ngủ ngon	Gần như mỗi đêm, kéo dài nhiều tháng
Răng	Không thấy thay đổi	Răng mòn phẳng, mẻ, ê buốt
Hàm và đầu	Không đau	Mỏi hàm, đau mặt, đau đầu khi thức dậy
Giấc ngủ	Ngủ yên, thở bằng mũi	Ngáy, thở miệng, có lúc như ngừng thở

Bác sĩ xử lý trẻ nghiến răng như thế nào?

Nếu bé không có triệu chứng và răng không bị ảnh hưởng, thường chỉ cần theo dõi. Khi răng bắt đầu mòn hoặc bé đau hàm, nha sĩ có thể làm máng nhai đeo ban đêm, đúc theo khuôn răng của bé, để bảo vệ răng.

Bác sĩ cũng tìm nguyên nhân đi kèm: kiểm tra khớp cắn, răng mọc lệch, và hỏi về giấc ngủ. Nếu bé ngáy, thở miệng hoặc nghi ngừng thở khi ngủ, bác sĩ sẽ đề nghị khám thêm chuyên khoa nhi hoặc tai mũi họng. Máng nhai ở trẻ đang thay răng cần được bác sĩ theo dõi, vì cung răng của bé thay đổi nhanh.

Nếu bé có răng lệch hoặc khớp cắn sai, bố mẹ xem thêm bài dấu hiệu trẻ cần niềng răng.

Bố mẹ có thể làm gì ở nhà?

Giúp bé thư giãn trước giờ ngủ là cách đơn giản và hữu ích: tắm nước ấm, đọc truyện, nghe nhạc nhẹ, hạn chế màn hình trước khi ngủ. Nếu bé đang lo lắng chuyện gì, bố mẹ nên trò chuyện và trấn an bé.

• Giữ giờ ngủ đều đặn mỗi ngày.
• Không cho bé ăn đồ cứng hoặc nhai kẹo cao su nhiều nếu bé hay mỏi hàm.
• Ghi lại trong khoảng 1–2 tuần: bé nghiến răng mấy đêm, có ngáy hay không, để kể cho bác sĩ.
• Không tự mua máng nhai làm sẵn cho bé khi chưa có chỉ định.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Bố mẹ nên đưa bé đi khám khi trẻ nghiến răng khi ngủ gần như mỗi đêm, răng mòn hoặc mẻ, bé kêu đau hàm, đau đầu, ê buốt, hoặc bé ngủ ngáy, thở miệng, có lúc như ngừng thở. Khám răng định kỳ cũng giúp phát hiện sớm dấu hiệu mòn răng.

Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• KidsHealth (Nemours). Bruxism (Teeth Grinding or Clenching).
• Seattle Children’s Hospital. Bruxism (Teeth-Grinding).
• Viện Nghiên cứu Răng miệng và Sọ mặt Quốc gia Hoa Kỳ (NIDCR). Bruxism.
• MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ. Bruxism.