Dấu hiệu trẻ cần niềng răng: bố mẹ tự kiểm tra tại nhà

Dấu hiệu trẻ cần niềng răng là những biểu hiện ở răng, hàm, cách thở hoặc thói quen của bé cho thấy khớp cắn có thể đang phát triển lệch. Bố mẹ hoàn toàn có thể tự quan sát tại nhà trong vài phút, sau đó đưa bé đi khám để bác sĩ đánh giá chính xác.

Dấu hiệu trẻ cần niềng răng gồm những gì?

Các dấu hiệu thường gặp là răng hô, răng móm, răng chen chúc, cắn ngược, bé thở bằng miệng hoặc hàm lệch khi há miệng.

Theo Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO), bố mẹ cũng nên chú ý khi bé rụng răng sữa quá sớm hoặc quá muộn, nhai khó hoặc nhai đau, hay cắn vào má, hàm kêu khi há miệng, hoặc khuôn mặt mất cân đối.

Những dấu hiệu này không tự chẩn đoán được bệnh. Chúng chỉ giúp bố mẹ biết lúc nào nên nhờ bác sĩ kiểm tra.

Bố mẹ tự kiểm tra răng cho bé tại nhà như thế nào?

Bố mẹ chỉ cần nơi đủ sáng, cho bé ngồi đối diện và làm lần lượt các bước dưới đây. Mỗi lần kiểm tra mất khoảng 5 phút. Nên chụp lại vài tấm ảnh để mang theo khi đi khám, bác sĩ sẽ dễ so sánh hơn.

1. Nhờ bé cắn chặt răng hàm rồi cười to. Bình thường, răng cửa hàm trên nằm phía trước và che một phần nhỏ răng cửa hàm dưới.
2. Nhìn xem răng cửa trên có chìa ra quá nhiều, có nằm sau răng cửa dưới, hay hai hàm có chừa một khe hở khi cắn không.
3. Nhìn đường giữa hai răng cửa trên và hai răng cửa dưới xem có gần thẳng hàng với nhau không.
4. Nhìn nghiêng khuôn mặt bé: cằm có quá lùi hoặc quá đưa ra trước, môi có khó khép lại khi bé thả lỏng không.
5. Cho bé há miệng to rồi ngậm lại vài lần, xem hàm có lệch sang một bên hoặc bé có kêu đau không.
6. Để ý lúc bé ngủ, xem phim hay chơi: bé có hay há miệng để thở, ngủ ngáy hoặc mút tay không.

Trẻ mấy tuổi niềng răng được là bài bố mẹ nên đọc kèm, để biết mỗi độ tuổi bác sĩ thường chú ý điều gì.

Những dấu hiệu cụ thể bố mẹ cần để ý

Răng hô (răng cửa trên chìa ra trước)

Răng cửa hàm trên đưa ra trước nhiều so với răng cửa dưới, môi trên có thể khó khép kín. Răng hô có thể do răng, do xương hàm, hoặc do thói quen như mút tay. Răng chìa ra trước cũng dễ bị va đập hơn khi bé chơi đùa.

Răng móm và cắn ngược

Khi bé cắn lại, răng cửa dưới nằm phía trước răng cửa trên, hoặc cằm trông đưa ra trước. Đây là dấu hiệu bố mẹ nên cho bé đi khám sớm, không cần đợi bé thay hết răng.

Răng mọc chen chúc, thiếu chỗ

Răng vĩnh viễn mọc chồng lên nhau, xoay lệch, hoặc mọc lên mà không có đủ chỗ trên cung hàm. Răng chen chúc cũng khó chải sạch hơn.

Cắn hở và cắn chéo

Cắn hở là khi bé cắn chặt răng hàm nhưng răng cửa trên và dưới vẫn còn khe hở, không chạm nhau. Cắn chéo là khi một vài răng hàm trên nằm phía trong răng hàm dưới, có thể khiến hàm trượt lệch sang một bên khi cắn.

Răng sữa rụng quá sớm hoặc quá muộn

Răng sữa giữ chỗ cho răng vĩnh viễn. Nếu răng sữa mất sớm vì sâu hay chấn thương, các răng bên cạnh có thể xô lệch vào chỗ trống. Ngược lại, răng sữa không chịu rụng có thể làm răng vĩnh viễn mọc lệch hướng.

Thở miệng, mút tay, đẩy lưỡi

Bé hay thở bằng miệng, mút ngón tay, mút núm vú giả kéo dài hoặc có thói quen đẩy lưỡi ra trước khi nuốt. Nếu những thói quen này vẫn còn khi răng vĩnh viễn bắt đầu mọc, chúng có thể ảnh hưởng đến vị trí của răng và sự phát triển của hàm.

Răng vĩnh viễn của bé thường mọc lúc mấy tuổi?

Răng vĩnh viễn đầu tiên thường mọc vào khoảng 6–7 tuổi, gồm răng hàm lớn thứ nhất và răng cửa giữa hàm dưới. Mỗi bé có thể sớm hoặc muộn hơn vài tháng, điều đó thường là bình thường. Bảng dưới đây giúp bố mẹ đối chiếu.

Loại răng vĩnh viễn	Hàm trên	Hàm dưới
Răng hàm lớn thứ nhất	6–7 tuổi	6–7 tuổi
Răng cửa giữa	7–8 tuổi	6–7 tuổi
Răng cửa bên	8–9 tuổi	7–8 tuổi
Răng nanh	11–12 tuổi	9–10 tuổi
Răng hàm nhỏ	10–12 tuổi	10–12 tuổi
Răng hàm lớn thứ hai	11–13 tuổi	11–13 tuổi

Nguồn: MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ. Nếu răng của bé mọc chậm hơn nhiều so với bảng, hoặc một bên đã mọc mà bên đối diện mãi chưa thấy, bố mẹ nên cho bé đi khám để bác sĩ kiểm tra.

Răng cửa mới mọc to, thưa hoặc mọc sau răng sữa có đáng lo không?

Thường là chưa đáng lo. Răng cửa vĩnh viễn mới mọc trông to so với khuôn mặt bé, có thể hơi thưa hoặc nghiêng. Ở nhiều bé, khoảng thưa này nhỏ dần khi các răng bên cạnh và răng nanh mọc tiếp. Tuy vậy, chỉ bác sĩ mới phân biệt được đâu là giai đoạn bình thường.

Một tình huống hay gặp khác là răng cửa vĩnh viễn hàm dưới mọc phía sau trong khi răng sữa chưa rụng, tạo thành hai hàng răng. Nhiều trường hợp răng sữa sẽ tự lung lay và rụng. Nếu răng sữa vẫn chắc sau một thời gian, bố mẹ nên đưa bé đi khám nha khoa.

Thấy dấu hiệu có nghĩa là bé phải niềng răng ngay không?

Không. Thấy một trong các dấu hiệu trẻ cần niềng răng chỉ có nghĩa là bé nên được bác sĩ khám. Sau khi khám, có bé chỉ cần theo dõi định kỳ, có bé cần bỏ thói quen xấu trước, và chỉ một số bé cần can thiệp sớm bằng khí cụ.

Bác sĩ sẽ khám trong miệng, đánh giá khớp cắn và khi cần có thể chỉ định chụp phim X-quang để xem các răng vĩnh viễn còn nằm trong xương hàm. Từ đó mới có kết luận phù hợp cho từng bé. Bố mẹ có thể xem thêm những câu hỏi bố mẹ hay gặp về chỉnh nha cho trẻ.  Nếu bé cần can thiệp, bố mẹ có thể tìm hiểu thêm về chỉnh nha sớm cho trẻ và những trường hợp có thể chờ.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Bố mẹ nên đưa bé đi khám chỉnh nha khi bé khoảng 7 tuổi, kể cả khi chưa thấy gì bất thường. Nếu thấy một trong các dấu hiệu trẻ cần niềng răng ở trên, hãy cho bé đi khám sớm hơn.

Nếu bé bị đau, sưng hoặc va đập gãy răng, hãy đưa bé đến nha sĩ ngay, không chờ lịch khám chỉnh nha.

Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). Orthodontics for Children.
• MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ. Development of permanent teeth.