Răng hô ở trẻ: nguyên nhân, dấu hiệu và khi nào cần điều trị

Răng hô ở trẻ là tình trạng răng cửa hàm trên chìa ra trước nhiều so với răng cửa hàm dưới, có thể do răng, do xương hàm hoặc do thói quen. Răng hô không chỉ ảnh hưởng nụ cười mà còn khiến răng cửa dễ bị va đập, nên bố mẹ cần cho bé khám để biết nguyên nhân.

Răng hô ở trẻ là gì?

Răng hô là khi răng cửa trên nằm quá xa về phía trước so với răng cửa dưới lúc bé cắn lại. Bình thường, răng cửa trên chỉ che nhẹ phía trước răng cửa dưới. Khi khoảng cách này lớn, môi trên có thể khó khép kín.

Trong chỉnh nha, bác sĩ thường gọi tình trạng này là răng cửa chìa nhiều hoặc sai khớp cắn loại II. Mức độ hô được bác sĩ đo trực tiếp trên răng và trên phim, chứ không thể đánh giá chính xác bằng mắt thường.

Vì sao trẻ bị răng hô?

Răng hô thường do một hoặc nhiều nguyên nhân cùng lúc: răng mọc nghiêng ra trước, xương hàm trên phát triển nhiều hoặc hàm dưới lùi sau, và các thói quen như mút tay, đẩy lưỡi kéo dài. Yếu tố di truyền cũng có vai trò.

Nhóm nguyên nhân	Biểu hiện thường gặp	Bác sĩ thường xem xét
Do răng	Răng cửa trên nghiêng ra trước, xương hàm cân đối	Có thể chỉnh bằng niềng răng khi đủ răng vĩnh viễn
Do xương hàm	Hàm trên đưa ra trước hoặc cằm lùi khi nhìn nghiêng	Thời điểm can thiệp khi bé còn đang tăng trưởng
Do thói quen	Mút tay, mút núm vú giả kéo dài, đẩy lưỡi khi nuốt	Giúp bé bỏ thói quen trước, sau đó đánh giá lại
Di truyền	Bố hoặc mẹ cũng có khớp cắn tương tự	Theo dõi sớm từ khoảng 7 tuổi

Nhiều bé có cả răng nghiêng lẫn hàm lệch. Vì vậy, bác sĩ cần khám và khi cần thì chụp phim X-quang để biết phần nào do răng, phần nào do xương, từ đó mới chọn được cách điều trị.

Làm sao bố mẹ nhận biết bé bị răng hô?

Bố mẹ nhờ bé cắn chặt răng hàm rồi cười. Nếu răng cửa trên chìa ra trước rõ rệt, môi trên khó che kín răng khi bé thả lỏng, hoặc nhìn nghiêng thấy cằm lùi, bé nên được bác sĩ khám.

Một vài dấu hiệu khác đi kèm có thể gặp:

• Môi dưới hay nằm kẹt phía sau răng cửa trên.
• Bé thường xuyên há miệng hoặc thở bằng miệng.
• Bé có thói quen mút tay hoặc mút môi dưới.
• Răng cửa trên đã từng bị va đập, mẻ hoặc lung lay.

Bố mẹ có thể xem thêm cách tự kiểm tra trong bài dấu hiệu trẻ cần niềng răng.

Răng hô ở trẻ có cần điều trị sớm không?

Tùy từng bé. Lý do chính để can thiệp sớm là bảo vệ răng cửa: răng chìa nhiều dễ bị gãy khi bé ngã hoặc va chạm. Nếu răng hô nhẹ và không có nguy cơ va đập cao, bác sĩ có thể hẹn theo dõi và điều trị khi bé đã thay gần đủ răng.

Một tổng quan Cochrane năm 2018 cho thấy với trẻ răng hô, điều trị sớm bằng khí cụ chức năng giúp giảm chấn thương răng cửa: khoảng 19% trẻ điều trị sớm bị chấn thương răng mới, so với khoảng 30% ở nhóm điều trị muộn. Tuy vậy, khi cả hai nhóm điều trị xong, kết quả cuối cùng về độ hô không khác nhau.

Nghĩa là không có một độ tuổi chung đúng cho mọi bé. Bác sĩ sẽ cân nhắc mức độ hô, nguy cơ va đập và nguyên nhân để tư vấn nên can thiệp ngay hay chờ. Bố mẹ có thể đọc thêm về chỉnh nha sớm cho trẻ 6–12 tuổi.

Răng hô ở trẻ được điều trị như thế nào?

Cách điều trị phụ thuộc vào tuổi và nguyên nhân. Thường gồm giúp bé bỏ thói quen xấu, dùng khí cụ khi bé còn đang tăng trưởng, và niềng răng mắc cài hoặc khay trong suốt khi đã thay gần đủ răng vĩnh viễn.

1. Bỏ thói quen: nếu bé còn mút tay hay đẩy lưỡi, đây là bước đầu tiên, vì thói quen còn thì răng dễ bị đẩy ra trở lại.
2. Khí cụ khi còn tăng trưởng: với hô do xương, bác sĩ có thể dùng khí cụ để hướng dẫn hàm phát triển cân đối hơn trong giai đoạn bé đang lớn.
3. Niềng răng: khi răng vĩnh viễn đã mọc gần đủ, niềng giúp kéo răng cửa về đúng vị trí và sắp xếp lại khớp cắn.
4. Duy trì: sau khi tháo niềng, bé cần đeo hàm duy trì theo hướng dẫn để răng không chạy lại.

Không phải bé nào cũng cần đủ các bước trên. Kế hoạch cụ thể chỉ có sau khi bác sĩ thăm khám trực tiếp.

Bố mẹ nên làm gì và tránh gì khi bé bị răng hô?

Bố mẹ nên giúp bé bỏ thói quen mút tay, cho bé đeo dụng cụ bảo vệ miệng khi chơi thể thao va chạm, và đưa bé đi khám. Không nên tự dùng tay đẩy răng cho bé hoặc mua khí cụ, niềng răng trôi nổi trên mạng.

Khí cụ tự mua không được thiết kế cho răng và hàm của bé, có thể làm răng lung lay, lệch thêm hoặc gây tổn thương nướu. Mọi khí cụ chỉnh nha cần bác sĩ chỉ định và theo dõi.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Bố mẹ nên cho bé khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi. Nếu thấy răng cửa trên chìa rõ, môi khó khép hoặc bé đã từng va đập răng cửa, hãy đi khám sớm hơn. Nếu răng bị gãy, lung lay sau va đập, cần đến nha sĩ ngay.

Bố mẹ băn khoăn về độ tuổi có thể đọc thêm trẻ mấy tuổi niềng răng được. Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). Orthodontics for Children.
• Batista KB và cộng sự (2018). Orthodontic treatment for prominent upper front teeth (Class II malocclusion) in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews.
• NHS. Braces and orthodontics.