Các phương pháp niềng răng cho trẻ: khí cụ, mắc cài hay khay?

Phương pháp niềng răng cho trẻ là cách bác sĩ chọn khí cụ phù hợp với tuổi, giai đoạn thay răng và vấn đề của từng bé, từ khí cụ tháo lắp, khí cụ nong hàm đến mắc cài và khay trong suốt. Mỗi bé cần một phương pháp riêng, do bác sĩ chọn sau khi thăm khám.

Có những phương pháp niềng răng cho trẻ nào?

Có hai nhóm chính. Nhóm khí cụ dùng khi bé còn đang thay răng, nhằm hướng dẫn hàm và giữ chỗ. Nhóm niềng răng toàn diện gồm mắc cài và khay trong suốt, dùng khi bé đã thay gần đủ răng vĩnh viễn để sắp xếp lại từng chiếc răng.

Phương pháp	Thường dùng khi	Điểm cần biết
Khí cụ tháo lắp	Bé đang thay răng, cần sửa răng cắn ngược nhẹ, giữ khoảng hoặc nong nhẹ	Kết quả phụ thuộc vào việc bé đeo đủ giờ
Khí cụ nong hàm cố định	Hàm trên hẹp, cắn chéo	Gắn cố định, bé không tự tháo ra được
Khí cụ giữ khoảng	Răng sữa mất sớm	Giữ chỗ cho răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí
Khí cụ chức năng	Hô hoặc móm do xương, bé còn đang tăng trưởng	Hướng dẫn hàm phát triển cân đối hơn
Mắc cài kim loại	Đã thay gần đủ răng vĩnh viễn	Bền, xử lý được nhiều dạng lệch, dễ thấy khi cười
Mắc cài sứ	Như mắc cài kim loại, cần thẩm mỹ hơn	Ít lộ hơn, cần giữ vệ sinh kỹ để không bám màu
Khay trong suốt	Trường hợp phù hợp, bé tự giác đeo khay	Gần như vô hình, tháo ra khi ăn, phải đeo đủ giờ mỗi ngày

Khí cụ tháo lắp phù hợp với bé nào?

Khí cụ tháo lắp thường dùng cho bé đang thay răng, khoảng 6–12 tuổi, có vấn đề tương đối đơn giản như một răng cửa cắn ngược, cần giữ khoảng hoặc nong nhẹ. Bé có thể tự tháo ra để ăn và vệ sinh.

Ưu điểm là dễ vệ sinh và ít vướng. Nhược điểm là nếu bé không đeo đủ thời gian bác sĩ dặn, răng gần như không dịch chuyển. Vì vậy bố mẹ cần theo dõi và nhắc bé mỗi ngày.

Khí cụ nong hàm và khí cụ chức năng dùng khi nào?

Khí cụ nong hàm dùng khi hàm trên hẹp, gây cắn chéo hoặc thiếu chỗ cho răng. Khí cụ chức năng dùng khi bé bị hô hoặc móm có liên quan đến xương hàm và còn đang tăng trưởng, giúp hướng dẫn hàm phát triển cân đối hơn.

Với trẻ răng hô, một tổng quan Cochrane năm 2018 cho thấy điều trị sớm bằng khí cụ chức năng giúp giảm chấn thương răng cửa, từ khoảng 30% xuống khoảng 19%. Tuy nhiên, kết quả cuối cùng sau khi điều trị xong không khác nhiều so với điều trị muộn. Bố mẹ có thể đọc thêm về chỉnh nha sớm cho trẻ.

Niềng mắc cài hay khay trong suốt tốt hơn cho trẻ?

Không có câu trả lời chung. Mắc cài gắn cố định nên không phụ thuộc vào việc bé tự giác, và xử lý được nhiều dạng lệch phức tạp. Khay trong suốt thẩm mỹ hơn, dễ vệ sinh hơn, nhưng chỉ hiệu quả khi bé đeo đủ giờ mỗi ngày.

Với mắc cài, theo NHS, thời gian niềng thường khoảng 1–2 năm và bé cần tái khám mỗi 6–8 tuần để bác sĩ điều chỉnh. Với khay trong suốt, bé thường phải đeo phần lớn thời gian trong ngày và chỉ tháo ra khi ăn, đánh răng. Bác sĩ sẽ cân nhắc mức độ lệch, tuổi và tính tự giác của bé trước khi tư vấn.

Bố mẹ nên chọn phương pháp niềng răng cho trẻ như thế nào?

Hãy để bác sĩ đề xuất sau khi khám và chụp phim, rồi cân nhắc thêm tính tự giác, thói quen ăn uống và mong muốn thẩm mỹ của bé. Bố mẹ không nên chọn phương pháp chỉ vì giá hay vì bạn bè của con đang niềng loại đó.

1. Cho bé khám và chụp phim để bác sĩ xác định vấn đề là do răng hay do xương hàm.
2. Hỏi bác sĩ mục tiêu điều trị, thời gian dự kiến và số lần tái khám.
3. Thành thật về tính tự giác của bé: bé có nhớ đeo khí cụ hay khay đủ giờ không.
4. Hỏi rõ cách vệ sinh, những món cần tránh và cách xử lý khi khí cụ bị hỏng.
5. Hỏi về giai đoạn duy trì sau khi tháo niềng, vì bé cần đeo hàm duy trì để răng không chạy lại.

Sau khi niềng xong, bé cần làm gì?

Bé cần đeo hàm duy trì theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, vì răng có xu hướng dịch chuyển về vị trí cũ. NHS cũng lưu ý bác sĩ chỉnh nha sẽ cho biết bé cần đeo hàm duy trì trong bao lâu.

Bé nên tiếp tục khám răng định kỳ để kiểm tra hàm duy trì và theo dõi răng khôn, khớp cắn khi bé lớn lên.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Bé nên được khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi. Nếu thấy răng hô, móm, chen chúc, cắn chéo hoặc bé có thói quen mút tay kéo dài, hãy cho bé đi khám sớm hơn để bác sĩ tư vấn phương pháp phù hợp.

Bố mẹ có thể tham khảo dấu hiệu trẻ cần niềng răng và trẻ mấy tuổi niềng răng được. Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• NHS. Braces and orthodontics.
• Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). Orthodontics for Children.
• Batista KB và cộng sự (2018). Orthodontic treatment for prominent upper front teeth (Class II malocclusion) in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews.