Trẻ niềng răng mất bao lâu? Các giai đoạn và yếu tố ảnh hưởng

Trẻ niềng răng mất bao lâu là câu hỏi bố mẹ nào cũng đặt ra. Với niềng mắc cài toàn diện, thời gian thường khoảng 1–2 năm, chưa kể giai đoạn đeo hàm duy trì sau đó. Thời gian thực tế của mỗi bé khác nhau, tùy mức độ lệch, tuổi và sự hợp tác của bé.

Trẻ niềng răng mất bao lâu?

Theo NHS, niềng răng mắc cài cố định thường kéo dài khoảng 1–2 năm, bé tái khám mỗi 6–8 tuần để bác sĩ điều chỉnh. Sau khi tháo niềng, bé còn cần đeo hàm duy trì trong thời gian bác sĩ chỉ định để răng không chạy lại.

Khoảng 1–2 năm chỉ là mốc tham khảo cho niềng toàn diện. Có bé nhanh hơn vì lệch ít, có bé lâu hơn vì lệch phức tạp hoặc cần nhiều giai đoạn. Bác sĩ chỉ có thể ước tính thời gian cho bé sau khi khám và chụp phim.

Thời gian niềng gồm những giai đoạn nào?

Một quá trình chỉnh nha cho trẻ thường gồm: khám và lập kế hoạch, có thể có giai đoạn can thiệp sớm, giai đoạn niềng toàn diện khi đã thay gần đủ răng, rồi giai đoạn duy trì. Không phải bé nào cũng trải qua đủ tất cả các giai đoạn này.

Giai đoạn	Khi nào	Thời gian
Khám, chụp phim, lập kế hoạch	Lần khám đầu, nên vào khoảng 7 tuổi	Một vài buổi
Chỉnh nha sớm (giai đoạn 1), nếu cần	Khi bé đang thay răng	Thường ngắn hơn niềng toàn diện, tùy vấn đề
Theo dõi giữa hai giai đoạn	Chờ răng vĩnh viễn mọc tiếp	Tùy tốc độ thay răng của bé
Niềng toàn diện (giai đoạn 2)	Khi đã thay gần đủ răng vĩnh viễn	Thường khoảng 1–2 năm với mắc cài
Duy trì	Sau khi tháo niềng	Theo chỉ định của bác sĩ

Bố mẹ có thể đọc thêm về giai đoạn can thiệp sớm trong bài chỉnh nha sớm cho trẻ.

Những yếu tố nào làm thời gian niềng dài hay ngắn?

Thời gian niềng phụ thuộc chủ yếu vào mức độ lệch của răng và hàm, việc vấn đề do răng hay do xương, tuổi của bé, và mức độ hợp tác: đeo khí cụ đủ giờ, giữ mắc cài không bị bung, tái khám đúng hẹn.

• Lệch nhẹ, chỉ do răng thường nhanh hơn lệch nặng hoặc có liên quan đến xương hàm.
• Bé đeo khí cụ tháo lắp hoặc khay trong suốt không đủ giờ thì răng di chuyển chậm hơn kế hoạch.
• Theo Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO), ăn đồ cứng, dính có thể làm gãy khí cụ và kéo dài thời gian điều trị.
• Lỡ hẹn tái khám nhiều lần khiến các bước điều chỉnh bị chậm lại.
• Vệ sinh kém gây sâu răng, viêm lợi có thể buộc phải tạm dừng điều trị.

Niềng răng sớm có giúp rút ngắn thời gian không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Can thiệp sớm giúp xử lý những vấn đề không nên chờ, như cắn ngược hay mất chỗ, nhưng nhiều bé vẫn cần niềng thêm giai đoạn 2. Tổng thời gian có thể dài hơn so với niềng một lần, đổi lại bé được xử lý kịp những vấn đề quan trọng.

Ví dụ với răng hô, một tổng quan Cochrane năm 2018 cho thấy điều trị sớm giúp giảm nguy cơ chấn thương răng cửa, nhưng kết quả cuối cùng sau khi điều trị xong không khác nhiều so với điều trị muộn. Vì vậy, quyết định can thiệp sớm hay chờ cần dựa trên lợi ích cho từng bé, không chỉ dựa vào thời gian.

Bố mẹ có thể làm gì để bé niềng đúng tiến độ?

Giúp bé đeo khí cụ đủ giờ, ăn uống đúng cách để không bung mắc cài, vệ sinh răng kỹ mỗi ngày và đưa bé tái khám đúng hẹn. Đây là những việc nằm trong tay gia đình và ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian niềng.

1. Ghi lịch tái khám lên lịch gia đình và đặt nhắc hẹn trên điện thoại.
2. Nhắc bé đeo khí cụ hoặc khay đủ giờ theo dặn dò của bác sĩ.
3. Tránh đồ cứng, dính và cắt nhỏ thức ăn cho bé.
4. Kiểm tra bé chải răng kỹ quanh mắc cài mỗi tối.
5. Liên hệ phòng khám sớm khi mắc cài bung hoặc khí cụ gãy, không để lâu.

Xem thêm hướng dẫn trong bài trẻ niềng răng nên ăn gì và vệ sinh răng khi niềng cho trẻ.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Bố mẹ nên cho bé khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi. Khám sớm giúp bác sĩ chọn đúng thời điểm can thiệp, tránh niềng quá sớm khi chưa cần hoặc để quá muộn khi vấn đề đã khó xử lý hơn.

Bố mẹ có thể đọc thêm trẻ mấy tuổi niềng răng được. Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• NHS. Braces and orthodontics.
• Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). What Can I Eat With Braces?
• Batista KB và cộng sự (2018). Orthodontic treatment for prominent upper front teeth (Class II malocclusion) in children and adolescents. Cochrane Database of Systematic Reviews.