Vệ sinh răng khi niềng cho trẻ: hướng dẫn từng bước cho bố mẹ

Vệ sinh răng khi niềng là việc làm sạch răng, lợi và khí cụ mỗi ngày để mảng bám không đọng quanh mắc cài. Bé cần chải răng ít nhất 2 lần mỗi ngày với kem có fluor, làm sạch kẽ răng hằng ngày và khám răng định kỳ.

Vì sao vệ sinh răng khi niềng quan trọng?

Mắc cài, dây cung và khí cụ tạo thêm nhiều chỗ cho thức ăn và mảng bám bám vào. Theo Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO), mảng bám tích tụ nhanh quanh mắc cài và có thể gây mất khoáng men răng, để lại vết trắng đục sau khi tháo niềng.

Ngoài vết trắng, vệ sinh kém còn làm bé dễ sâu răng, viêm lợi, hôi miệng và có thể phải tạm dừng điều trị. Vì vậy, với trẻ đang niềng, đánh răng kỹ quan trọng không kém việc tái khám đúng hẹn.

Trẻ niềng răng cần chải răng thế nào?

Chải ít nhất 2 lần mỗi ngày, nên chải sau mỗi bữa ăn và nhất định trước khi đi ngủ, mỗi lần khoảng 2 phút. Nghiêng bàn chải về phía chân răng, chải kỹ phía trên, phía dưới và ngay trên từng mắc cài, đặc biệt là răng cửa hàm trên.

1. Súc miệng bằng nước để thức ăn bong ra trước.
2. Dùng bàn chải lông mềm, nghiêng khoảng 45 độ về phía chân răng, chải nhẹ từng nhóm 2–3 răng.
3. Chải phần phía trên mắc cài, rồi phía dưới mắc cài, rồi mặt trước của mắc cài.
4. Chải mặt trong và mặt nhai của tất cả các răng như bình thường.
5. Nhổ bọt kem đi, không súc lại bằng nước, để fluor còn lưu lại trên răng.
6. Soi gương kiểm tra xem còn thức ăn mắc quanh mắc cài không.

Theo NHS, trẻ từ 7 tuổi trở lên nên dùng kem đánh răng có hàm lượng fluor 1.350–1.500 ppm, nhổ bọt sau khi chải và không súc lại, vì súc nước làm fluor kém tác dụng. Trẻ từ 7 tuổi thường có thể tự chải, nhưng bố mẹ vẫn nên kiểm tra để chắc bé chải đủ kỹ.

Bé niềng răng có cần dùng chỉ nha khoa không?

Có. AAO khuyên làm sạch kẽ răng mỗi ngày khi niềng, bằng chỉ nha khoa có dụng cụ luồn chỉ, bàn chải kẽ hoặc máy tăm nước. Bé chọn dụng cụ nào dễ dùng nhất để duy trì đều đặn, vì làm đều quan trọng hơn dùng loại đắt tiền.

Dụng cụ	Dùng để làm gì	Lưu ý cho trẻ
Bàn chải lông mềm	Chải mặt răng, quanh mắc cài	Thay khi lông bị xòe
Bàn chải kẽ	Làm sạch dưới dây cung, giữa các mắc cài	Chọn cỡ vừa, đưa nhẹ, không ấn mạnh
Chỉ nha khoa và dụng cụ luồn chỉ	Làm sạch kẽ giữa hai răng	Bé nhỏ cần bố mẹ hỗ trợ lúc đầu
Máy tăm nước	Xịt sạch thức ăn quanh mắc cài	Hỗ trợ thêm, không thay được việc chải răng
Kem đánh răng có fluor	Giúp men răng chắc khỏe hơn	Dùng loại và lượng phù hợp với tuổi của bé

Bé đeo khay trong suốt hoặc khí cụ tháo lắp thì vệ sinh thế nào?

Bé cần đánh răng trước khi đeo lại khay hoặc khí cụ, để thức ăn không bị giữ sát mặt răng. Khay và khí cụ cũng phải được làm sạch hằng ngày bằng bàn chải mềm và nước mát, không dùng nước nóng vì có thể làm cong vênh.

Bố mẹ có thể xem hướng dẫn chi tiết cách vệ sinh khí cụ trong bài khí cụ tháo lắp cho trẻ, và cách chọn giữa hai loại trong bài niềng răng trong suốt cho trẻ hay mắc cài.

Thấy vết trắng trên răng khi đang niềng thì làm gì?

Vết trắng đục quanh mắc cài là dấu hiệu sớm của mất khoáng men răng. Theo AAO, khi thấy vết trắng, bé cần chải răng kỹ hơn và nên được khám nha khoa để bác sĩ kiểm tra xem có sâu răng đang tiến triển hay không.

Bố mẹ cũng nên giúp bé hạn chế đồ ngọt, nước có ga và đồ ăn vặt giữa các bữa, vì đây là những thứ khiến men răng dễ bị tổn thương hơn khi đang niềng. Xem thêm gợi ý món ăn trong bài trẻ niềng răng nên ăn gì.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Đưa bé đi khám khi thấy vết trắng đục hoặc chấm nâu trên răng, lợi sưng đỏ, chảy máu kéo dài, bé hôi miệng nhiều hay đau răng. Ngoài tái khám chỉnh nha, bé vẫn cần khám răng và làm sạch răng định kỳ trong suốt thời gian niềng.

Nếu bé chưa niềng, bố mẹ nên cho bé khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi. Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). Do Braces Cause White Spots on Teeth?
• NHS. Taking care of children’s teeth.