Răng móm ở trẻ: nguyên nhân, cách nhận biết và khi nào cần điều trị

Răng móm ở trẻ là tình trạng răng cửa hàm dưới nằm phía trước răng cửa hàm trên khi bé cắn lại, còn gọi là cắn ngược. Móm có thể do răng hoặc do xương hàm. Với móm do xương, khám sớm giúp bác sĩ có thêm lựa chọn điều trị khi bé còn đang tăng trưởng.

Răng móm ở trẻ là gì?

Bình thường, răng cửa trên nằm phía trước và che nhẹ răng cửa dưới. Răng móm là khi thứ tự này đảo ngược: răng cửa dưới nằm trước răng cửa trên. Có bé chỉ một hai răng cắn ngược, có bé cả hàm dưới đưa ra trước.

Bác sĩ thường chia răng móm thành ba dạng:

• Móm do răng: một vài răng cửa trên mọc lệch vào trong, xương hàm vẫn cân đối.
• Móm giả: răng cửa chạm nhau sai vị trí nên bé phải đẩy hàm dưới ra trước mới cắn khít được.
• Móm do xương: hàm trên phát triển kém, hàm dưới phát triển nhiều, hoặc cả hai.

Phân biệt các dạng này cần bác sĩ khám trực tiếp và thường cần chụp phim X-quang, vì nhìn bên ngoài rất dễ nhầm.

Vì sao trẻ bị răng móm?

Răng móm thường do yếu tố di truyền, xương hàm phát triển không cân đối, hoặc răng cửa mọc lệch hướng. Móm do xương có tính gia đình rõ, nhiều bé có bố, mẹ hoặc ông bà cũng có cằm đưa ra trước.

Dạng răng móm	Biểu hiện thường gặp	Hướng xử lý thường gặp
Móm do răng	Một vài răng cửa trên nằm sau răng cửa dưới	Khí cụ đơn giản đẩy răng cửa trên ra đúng vị trí
Móm giả	Bé phải đưa hàm dưới ra trước khi cắn	Loại bỏ điểm vướng để hàm về đúng vị trí
Móm do xương	Cằm đưa ra trước, vùng giữa mặt phẳng, có yếu tố gia đình	Khí cụ hướng dẫn tăng trưởng hàm, theo dõi lâu dài

Làm sao bố mẹ nhận biết bé bị răng móm?

Nhờ bé cắn chặt răng rồi cười. Nếu răng cửa dưới nằm phía trước răng cửa trên, hoặc nhìn nghiêng thấy cằm đưa ra trước, môi dưới trề ra nhiều hơn môi trên, bé nên được bác sĩ khám.

Một số dấu hiệu khác bố mẹ có thể để ý:

• Bé khó cắn đứt thức ăn bằng răng cửa.
• Răng cửa dưới bị mòn, hoặc lợi phía trước răng cửa dưới tụt xuống.
• Hàm dưới trượt ra trước hoặc lệch sang một bên khi bé cắn.
• Trong gia đình có người cũng bị móm.

Bố mẹ có thể tham khảo thêm cách tự kiểm tra trong bài dấu hiệu trẻ cần niềng răng.

Răng móm ở trẻ có cần điều trị sớm không?

Thường là nên khám sớm. Răng cửa cắn ngược thuộc nhóm vấn đề bác sĩ hay cân nhắc can thiệp sớm, vì để lâu có thể làm mòn răng, tụt lợi răng cửa dưới, và với móm do xương thì can thiệp khi bé còn tăng trưởng giúp có thêm lựa chọn.

Không phải bé móm nào cũng cần làm ngay. Bác sĩ sẽ xác định dạng móm, mức độ và giai đoạn thay răng để quyết định can thiệp hay theo dõi. Bố mẹ có thể đọc thêm về chỉnh nha sớm cho trẻ 6–12 tuổi.

Răng móm ở trẻ được điều trị như thế nào?

Cách điều trị phụ thuộc vào dạng móm và tuổi của bé. Móm do răng thường xử lý được bằng khí cụ đơn giản. Móm do xương cần kế hoạch dài hơn, có thể dùng khí cụ hướng dẫn tăng trưởng hàm và theo dõi đến hết tuổi dậy thì.

1. Sửa răng cửa cắn ngược: khí cụ tháo lắp hoặc cố định đẩy răng cửa trên ra trước răng cửa dưới.
2. Nong rộng hàm trên khi hàm trên hẹp, giúp hai hàm khớp với nhau tốt hơn.
3. Khí cụ kéo hàm trên ra trước, dùng cho một số bé móm do xương khi còn nhỏ.
4. Niềng răng khi bé đã thay gần đủ răng vĩnh viễn, để sắp xếp lại khớp cắn.

Về khí cụ kéo hàm trên ra trước, một tổng quan Cochrane năm 2013 cho thấy khí cụ này cải thiện khớp cắn rõ hơn so với không điều trị, trong một nghiên cứu độ cắn ngược cải thiện thêm khoảng 4 mm và kết quả vẫn còn sau 3 năm. Tuy vậy, các tác giả đánh giá chất lượng bằng chứng còn thấp. Với móm do xương nặng, một số trường hợp sau khi ngừng tăng trưởng vẫn cần phối hợp phẫu thuật hàm.

Răng móm có tự hết khi bé lớn không?

Móm do xương thường không tự hết, thậm chí có thể rõ hơn khi bé lớn vì hàm dưới tiếp tục phát triển đến cuối tuổi dậy thì. Móm do răng cũng ít khi tự hết. Vì vậy bố mẹ không nên chờ xem bé có tự khỏi hay không.

Khám sớm không có nghĩa là phải điều trị ngay, nhưng giúp bác sĩ theo dõi đúng thời điểm và tư vấn rõ cho bố mẹ về hướng điều trị lâu dài.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Hãy cho bé đi khám ngay khi thấy răng cửa dưới nằm trước răng cửa trên, kể cả khi bé chưa đủ 7 tuổi. Nếu chưa thấy gì bất thường, bé vẫn nên khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi, đặc biệt khi trong gia đình có người bị móm.

Bố mẹ băn khoăn về độ tuổi có thể đọc thêm trẻ mấy tuổi niềng răng được. Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). Orthodontics for Children.
• Watkinson S và cộng sự (2013). Orthodontic treatment for prominent lower front teeth (Class III malocclusion) in children. Cochrane Database of Systematic Reviews.