Trẻ bị lệch hàm, mặt lệch có liên quan đến răng không?
Cằm của con lệch sang một bên? Bài viết giúp bố mẹ phân biệt lệch hàm do răng và do xương, cách tự quan sát tại nhà và hướng điều trị theo từng kiểu.

Viết bởi BS. Đàm Kiều Ly · Thẩm định: BS. Nguyễn Huy Hoàng
Đăng ngày 05/11/2026 · 6 phút đọc

Trẻ bị lệch hàm là khi cằm, hàm dưới hoặc đường giữa hai hàm răng lệch sang một bên. Nguyên nhân có thể do khớp cắn khiến hàm trượt khi cắn, hoặc do xương hàm phát triển lệch. Phân biệt đúng loại giúp bác sĩ chọn thời điểm và cách điều trị phù hợp.
Trẻ bị lệch hàm là gì?
Là khi hai bên hàm không cân xứng: cằm lệch về một bên, đường giữa răng cửa dưới không thẳng với răng cửa trên, hoặc một bên mặt đầy hơn. Mặt người hầu như không bao giờ cân đối tuyệt đối, nên bác sĩ chỉ gọi là lệch hàm khi độ lệch rõ, có nguyên nhân cụ thể.
Theo một tổng quan đăng trên Dental Tribune của tác giả Athanasiou, bất cân xứng mặt ở trẻ được chia thành ba nhóm: do chức năng, do xương và do cơ, mô mềm. Mỗi nhóm có cách xử lý và thời điểm điều trị rất khác nhau, nên bước quan trọng là xác định con thuộc nhóm nào.

Lệch hàm ở trẻ có liên quan đến răng không?
Có, và đây là kiểu hay gặp ở trẻ. Khi hàm trên hẹp gây cắn chéo một bên, bé phải trượt hàm dưới sang một bên mới cắn khít được răng. Kiểu lệch này gọi là lệch hàm chức năng, do răng và khớp cắn gây ra, xương hàm lúc đầu vẫn có thể cân đối.
Theo tổng quan trên tạp chí Pediatric Dentistry của AAPD, dấu hiệu quan trọng của trượt hàm là đường giữa răng cửa dưới lệch về phía bên cắn chéo khi bé cắn chặt. Nếu không xử lý, trượt hàm kéo dài có thể dẫn đến bất cân xứng xương thật sự. Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO) cũng liệt kê hàm trượt sang một bên và hàm phát triển lệch là hậu quả của cắn chéo.
| Kiểu lệch hàm | Nguyên nhân thường gặp | Dấu hiệu gợi ý | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
| Lệch hàm chức năng | Cắn chéo một bên, hàm trên hẹp, răng chạm sớm | Cằm lệch khi cắn chặt, gần thẳng lại khi há miệng hoặc cắn nhẹ | Nong hàm, sửa khớp cắn sớm |
| Lệch hàm do xương | Xương hàm phát triển không đều, yếu tố gia đình, sau chấn thương lồi cầu | Lệch cả khi há và ngậm miệng, có xu hướng tăng dần khi lớn | Theo dõi tăng trưởng, chỉnh nha, có thể phẫu thuật khi trưởng thành |
| Lệch do bệnh lý bẩm sinh, cơ, mô mềm | Dị tật bẩm sinh vùng hàm mặt, bệnh lý cơ | Lệch rõ từ nhỏ, kèm bất thường tai, mặt | Phối hợp nhiều chuyên khoa tại bệnh viện |
Làm sao phân biệt lệch hàm do răng và do xương?
Một cách quan sát đơn giản là so sánh khi bé cắn chặt và khi bé há miệng hoặc khép môi nhẹ. Nếu cằm chỉ lệch khi cắn chặt, nhiều khả năng là trượt hàm do khớp cắn. Nếu cằm lệch ở mọi tư thế, có thể có yếu tố xương, cần khám và chụp phim.
- Chụp ảnh chính diện của bé khi cắn chặt và khi há miệng, cùng góc, cùng ánh sáng.
- Quan sát đường giữa răng cửa trên và răng cửa dưới có thẳng nhau không.
- Nhớ lại bé từng ngã đập cằm, va đập vùng hàm hay không.
- So sánh ảnh theo từng 6 tháng để xem độ lệch có tăng dần.
Tổng quan trên Dental Tribune lưu ý gãy lồi cầu hàm dưới ở trẻ đang lớn, thường do ngã hoặc tai nạn thể thao, có thể bị bỏ sót vì bé hết đau nhanh, và về sau gây lệch mặt. Vì vậy, bé từng ngã đập cằm cần được khám kỹ. Bố mẹ xem thêm chụp X-quang răng cho trẻ.
Trẻ bị lệch hàm có tự hết không?
Thường không tự hết. Lệch hàm do cắn chéo hiếm khi tự điều chỉnh, và nếu kéo dài có thể làm xương phát triển lệch thật. Lệch do xương thường tăng dần theo tăng trưởng. Chỉ những bất cân xứng nhẹ, ổn định theo thời gian mới thường là sinh lý, không cần điều trị.
Tổng quan trên tạp chí Pediatric Dentistry khuyên cắn chéo có trượt hàm nên được điều trị sớm khi có thể. Ở tuổi răng hỗn hợp, nong hàm trên thường giúp hai hàm khớp lại đúng và hàm dưới không còn phải trượt sang bên. Bố mẹ xem thêm khớp cắn chéo ở trẻ.
Điều trị lệch hàm ở trẻ như thế nào?
Tùy loại. Lệch do khớp cắn thường xử lý bằng nong hàm, khí cụ hoặc mài chỉnh điểm chạm sớm khi bé còn nhỏ. Lệch do xương cần theo dõi tăng trưởng, chỉnh nha phối hợp, và một số ca nặng cần phẫu thuật khi trưởng thành. Bệnh lý bẩm sinh cần điều trị đa chuyên khoa.
Thói quen như chống cằm, nằm nghiêng một bên, nhai một bên ít khi là nguyên nhân chính, nhưng vẫn nên sửa. Bố mẹ có thể đọc bài chống cằm lệch hàm. Các phương pháp có trong phương pháp niềng răng cho trẻ và khí cụ chức năng cho trẻ.
Khi nào cần đưa bé đi khám?
Bố mẹ nên đưa bé đi khám khi cằm lệch hẳn sang một bên, đường giữa hai hàm răng không thẳng, mặt lệch tăng dần, bé có cắn chéo, kêu đau hoặc kêu lục cục ở khớp hàm, khó há miệng, hoặc từng ngã đập cằm. Bé khoảng 7 tuổi chưa khám chỉnh nha cũng nên đi.
Điều bố mẹ cần nhớ là lệch hàm phát hiện sớm, khi còn là trượt hàm do răng, thường dễ xử lý hơn nhiều so với khi đã thành lệch xương. BS. Đàm Kiều Ly và các bác sĩ Nha Khoa Trẻ sẽ kiểm tra khớp cắn ở nhiều tư thế, chụp phim khi cần và giới thiệu chuyên khoa phù hợp nếu nghi lệch do xương hay bệnh lý. Đặt lịch khám tại Thanh Xuân hoặc Vinhomes Smart City.
Tài liệu tham khảo
- Binder RE (2004). Correction of posterior crossbites: diagnosis and treatment. Pediatric Dentistry, 26(3): 266–272.
- Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). What is a crossbite?
- Athanasiou AE (2015). Face asymmetries in children and adolescents. Dental Tribune.

Bố mẹ muốn bác sĩ xem răng cho bé?
Đặt lịch để bác sĩ Nha Khoa Trẻ thăm khám và tư vấn thời điểm can thiệp phù hợp cho bé.
