Chụp X-quang răng cho trẻ có an toàn không? Giải đáp cho bố mẹ

Chụp X-quang răng cho trẻ là dùng một lượng tia X rất nhỏ để bác sĩ nhìn thấy răng, chân răng và xương hàm mà mắt thường không thấy được. Khi chỉ chụp lúc cần và đúng kỹ thuật, chụp X-quang răng được xem là an toàn và giúp bác sĩ lập kế hoạch chỉnh nha chính xác hơn.

Chụp X-quang răng cho trẻ có an toàn không?

Có, khi được chỉ định đúng. Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), phim X-quang nha khoa phát ra liều tia rất thấp, và liều này đã giảm nhiều so với trước nhờ công nghệ mới. ADA và Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đều khuyên chỉ chụp khi thật sự cần.

FDA cũng lưu ý trẻ em, nhóm FDA tính từ sơ sinh đến 21 tuổi, nhạy cảm với tia X hơn người lớn và có thời gian sống dài hơn để tác động có thể xuất hiện. Vì vậy nguyên tắc với trẻ là: chỉ chụp khi phim giúp trả lời một câu hỏi cụ thể, và chụp với liều thấp nhất mà vẫn đủ rõ để chẩn đoán.

Vì sao bé cần chụp X-quang khi khám chỉnh nha?

Vì nhiều thứ quan trọng nằm bên trong xương hàm. Phim X-quang giúp bác sĩ thấy răng vĩnh viễn chưa mọc, răng mọc ngầm, răng thừa hay thiếu răng, chiều dài chân răng và tương quan giữa hai hàm, từ đó quyết định cần can thiệp hay chỉ theo dõi.

Ví dụ, răng hô hay răng móm có thể do răng hoặc do xương. Nhìn bằng mắt thường rất khó phân biệt, nhưng trên phim, bác sĩ đo được và biết nên chọn hướng điều trị nào. Bố mẹ có thể đọc thêm về răng hô ở trẻ và răng móm ở trẻ.

Các loại phim X-quang thường dùng trong chỉnh nha cho trẻ?

Thường gặp nhất là phim toàn cảnh chụp cả hai hàm và phim sọ nghiêng chụp từ một bên mặt. Ngoài ra còn có phim chụp vài răng trong miệng và phim CT chùm tia hình nón (CBCT) dùng cho những trường hợp đặc biệt.

Loại phim	Bác sĩ xem được gì	Thường dùng khi
Phim toàn cảnh	Toàn bộ răng sữa, răng vĩnh viễn trong xương, răng thừa, thiếu răng	Khám chỉnh nha lần đầu, theo dõi răng thay
Phim sọ nghiêng	Tương quan xương hàm trên, hàm dưới, độ nghiêng răng cửa	Lập kế hoạch điều trị hô, móm, khớp cắn sai
Phim trong miệng	Chi tiết một vài răng, sâu răng, chân răng	Kiểm tra một vùng cụ thể
CT chùm tia hình nón (CBCT)	Hình ảnh ba chiều của răng và xương	Răng ngầm phức tạp, trường hợp đặc biệt bác sĩ chỉ định

Theo FDA, phim CBCT thường có liều tia cao hơn phim X-quang nha khoa thông thường, nên chỉ dùng khi phim thường không đủ để trả lời câu hỏi chẩn đoán.

Bé có cần mặc áo chì khi chụp X-quang răng không?

Tùy quy định và thiết bị của từng nơi. ADA hiện cho rằng áo chì và yếm che tuyến giáp không còn cần thiết với máy chụp hiện đại, vì tia đã được giới hạn vào vùng cần chụp và tấm che có thể che mất vùng cần xem, khiến phải chụp lại.

Một số nơi vẫn dùng áo chì theo quy định của địa phương. Điều quan trọng hơn với bé là được chụp đúng chỉ định, đúng tư thế để không phải chụp lại nhiều lần. Bố mẹ cứ hỏi kỹ thuật viên nếu có băn khoăn.

Bố mẹ nên chuẩn bị gì khi bé đi chụp X-quang răng?

Giải thích nhẹ nhàng cho bé rằng chụp phim rất nhanh, không đau, bé chỉ cần đứng hoặc ngồi yên vài giây. Tháo kính, khuyên tai, kẹp tóc kim loại trước khi chụp. Nếu bé đã từng chụp phim ở nơi khác, mang theo để tránh chụp lại không cần thiết.

1. Kể trước cho bé nghe về máy chụp để bé không bất ngờ.
2. Cho bé mặc áo thoải mái, không có khuy hay chi tiết kim loại ở cổ.
3. Tháo kính, khuyên tai, kẹp tóc, vòng cổ.
4. Mang theo phim cũ hoặc ảnh phim đã chụp trước đó, nếu có.
5. Hỏi bác sĩ vì sao cần chụp và phim đó giúp trả lời câu hỏi gì.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Bé nên khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi. Bác sĩ sẽ khám trong miệng trước và chỉ đề nghị chụp phim khi cần thêm thông tin, chẳng hạn khi nghi ngờ răng mọc ngầm, thiếu chỗ hoặc lệch xương hàm.

Bố mẹ có thể đọc thêm trẻ mấy tuổi niềng răng được để biết bác sĩ thường chú ý điều gì ở từng độ tuổi. Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (ADA), MouthHealthy. X-rays.
• Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Dental Cone-beam Computed Tomography.