Răng mọc lộn xộn ở trẻ: nguyên nhân, có tự hết không và cách xử lý

Răng mọc lộn xộn ở trẻ là khi răng vĩnh viễn mọc chen chúc, chồng lên nhau, xoay lệch hoặc lệch ra ngoài cung hàm, thường do hàm không đủ chỗ cho răng. Có trường hợp nhẹ cải thiện khi bé thay tiếp các răng khác, nhưng nhiều trường hợp cần bác sĩ theo dõi và can thiệp đúng lúc.

Vì sao răng của trẻ mọc lộn xộn?

Nguyên nhân thường gặp nhất là cung hàm không đủ chỗ cho răng vĩnh viễn, vì răng to hoặc hàm nhỏ. Ngoài ra còn do răng sữa mất quá sớm, răng sữa không chịu rụng, có răng thừa, thói quen xấu hoặc yếu tố di truyền từ bố mẹ.

Nguyên nhân	Điều xảy ra
Hàm nhỏ so với kích thước răng	Răng vĩnh viễn không đủ chỗ, phải mọc chồng hoặc xoay lệch
Răng sữa mất sớm vì sâu, chấn thương	Răng bên cạnh xô vào chỗ trống, răng vĩnh viễn mọc sau bị thiếu chỗ
Răng sữa không chịu rụng	Răng vĩnh viễn mọc lệch vào trong hoặc ra ngoài
Răng thừa, răng mọc ngầm	Chiếm chỗ hoặc cản đường mọc của răng khác
Thói quen mút tay, đẩy lưỡi	Làm thay đổi vị trí răng và hình dạng cung hàm

Nhiều bé có từ hai nguyên nhân trở lên. Vì vậy bác sĩ thường cần khám kỹ và chụp phim để biết chính xác vì sao răng của bé mọc lộn xộn.

Răng mọc lộn xộn ở trẻ có tự hết không?

Một số trường hợp chen chúc nhẹ ở răng cửa khi mới thay có thể cải thiện phần nào khi các răng bên cạnh mọc tiếp. Nhưng chen chúc vừa hoặc nặng thường không tự hết, thậm chí rõ hơn khi răng nanh và răng hàm nhỏ mọc.

Theo MedlinePlus của Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, răng nanh hàm trên thường mọc lúc 11–12 tuổi và răng hàm nhỏ mọc lúc 10–12 tuổi. Đây là những răng mọc sau cùng ở vùng phía trước, nên nếu hàm đã thiếu chỗ từ sớm, chúng thường là răng bị mọc lệch nhiều nhất, đặc biệt là răng nanh hàm trên.

Chỉ bác sĩ mới đánh giá được bé thiếu bao nhiêu chỗ và khả năng tự cải thiện đến đâu, nên bố mẹ không nên chờ đợi mà không cho bé đi khám.

Răng mọc lộn xộn ảnh hưởng đến bé như thế nào?

Ngoài thẩm mỹ, răng mọc lộn xộn khó chải sạch nên bé dễ bị sâu răng, viêm lợi. Răng lệch cũng có thể làm khớp cắn sai, mòn răng không đều và khiến bé ngại cười, ngại giao tiếp khi lớn hơn.

• Thức ăn dễ mắc vào các kẽ răng chồng lên nhau.
• Bé khó tự chải sạch, dễ sâu răng và viêm lợi.
• Răng mọc sau có thể bị kẹt, mọc ngầm hoặc mọc lệch hẳn ra ngoài.
• Bé có thể tự ti về nụ cười khi bước vào tuổi dậy thì.

Bố mẹ nên làm gì khi thấy răng bé mọc lộn xộn?

Cho bé khám chỉnh nha để bác sĩ đánh giá mức độ thiếu chỗ, trong thời gian chờ giúp bé chải răng thật kỹ. Không tự nhổ răng sữa cho bé khi răng chưa lung lay, và không dùng các khí cụ, dây niềng mua trên mạng.

1. Chụp lại vài tấm ảnh răng bé để bác sĩ so sánh theo thời gian.
2. Hướng dẫn bé chải răng kỹ ở những chỗ răng chồng lên nhau, có thể dùng thêm chỉ nha khoa cho trẻ.
3. Theo dõi răng sữa: nếu răng vĩnh viễn đã mọc mà răng sữa vẫn chắc, cho bé đi khám.
4. Giữ răng sữa khỏe, vì răng sữa mất sớm do sâu làm bé dễ thiếu chỗ hơn.
5. Đưa bé khám chỉnh nha để có kế hoạch theo dõi hoặc can thiệp.

Răng mọc lộn xộn ở trẻ được điều trị như thế nào?

Tùy mức độ thiếu chỗ và tuổi của bé. Trường hợp nhẹ có thể chỉ cần theo dõi. Khi bé còn đang thay răng, bác sĩ có thể giữ khoảng hoặc nong hàm. Khi đã thay gần đủ răng vĩnh viễn, niềng răng giúp sắp xếp lại các răng.

Với trường hợp thiếu chỗ nặng, sau khi khám và chụp phim, bác sĩ có thể chỉ định nhổ một số răng, thường là răng hàm nhỏ, để có chỗ sắp xếp các răng còn lại. Đây là quyết định cần cân nhắc kỹ cho từng bé, bố mẹ nên hỏi bác sĩ rõ lý do và các lựa chọn khác. Bố mẹ có thể đọc thêm về các phương pháp niềng răng cho trẻ và chỉnh nha sớm cho trẻ.

Khi nào cần đưa bé đi khám?

Đưa bé đi khám khi thấy răng vĩnh viễn mọc chồng lên nhau, mọc lệch hẳn ra ngoài hoặc vào trong, răng sữa không rụng dù răng mới đã mọc, hoặc một răng mãi không mọc. Dù chưa thấy gì, bé cũng nên khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi.

Bố mẹ có thể tự kiểm tra trước theo bài dấu hiệu trẻ cần niềng răng. Các bác sĩ trong đội ngũ bác sĩ chỉnh nha trẻ em của Nha Khoa Trẻ khám tại 2 cơ sở Thanh Xuân và Vinhomes Smart City (Tây Mỗ), Hà Nội. Bố mẹ có thể đặt lịch khám chỉnh nha cho bé, phòng khám sẽ gọi lại để xác nhận giờ phù hợp.

Tài liệu tham khảo

• Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO). Orthodontics for Children.
• MedlinePlus, Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ. Development of permanent teeth.